Czym jest wypowiedzenie umowy o pracę?
Wypowiedzenie umowy o pracę to jednostronne oświadczenie woli, które prowadzi do rozwiązania stosunku pracy po upływie okresu wypowiedzenia. Może je złożyć zarówno pracownik, jak i pracodawca. Zasady wypowiadania umów o pracę reguluje Kodeks pracy w art. 30–67, a także przepisy szczególne dotyczące ochrony pracowników przed wypowiedzeniem.
Wypowiedzenie musi mieć formę pisemną (art. 30 §3 KP). W przypadku wypowiedzenia przez pracodawcę konieczne jest podanie przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie — dotyczy to umów na czas nieokreślony (art. 30 §4 KP). Od 26 kwietnia 2023 r. obowiązek ten dotyczy również umów na czas określony. Pracownik składający wypowiedzenie nie musi podawać przyczyny.
Stosunek pracy ulega rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia, który biegnie od dnia doręczenia oświadczenia drugiej stronie. Długość okresu wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy i stażu pracy u danego pracodawcy. W czasie trwania okresu wypowiedzenia prawa i obowiązki obu stron pozostają niezmienione — pracownik nadal świadczy pracę i otrzymuje wynagrodzenie.
Ważne: wypowiedzenie złożone w formie ustnej jest wprawdzie skuteczne (stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu), ale wadliwe — pracodawca naraża się na roszczenia pracownika o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie (art. 45 KP). Dlatego zawsze należy zachować formę pisemną, a nasz generator pomoże Ci przygotować dokument poprawny formalnie i merytorycznie.
Rodzaje wypowiedzenia umowy o pracę
Kodeks pracy przewiduje kilka trybów rozwiązania umowy o pracę. Każdy z nich ma inne przeslanki, konsekwencje prawne i wymagania formalne.
Za porozumieniem stron
Najkorzystniejszy sposób rozwiązania umowy o pracę — obie strony zgadzają się na zakończenie współpracy (art. 30 §1 pkt 1 KP). Można ustalić dowolną datę rozwiązania umowy, bez konieczności zachowania okresu wypowiedzenia. Nie wymaga podania przyczyny. Inicjatywę może podjąć każda ze stron, a druga strona musi wyrazić zgodę.
Z zachowaniem okresu wypowiedzenia
Standardowy tryb zakończenia stosunku pracy (art. 30 §1 pkt 2 KP). Każda ze stron może złożyć wypowiedzenie z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia. Pracodawca musi podać przyczynę wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony i określony. Pracownik nie musi uzasadniać swojej decyzji. Okres wypowiedzenia zależy od stażu pracy.
Bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 KP)
Tzw. zwolnienie dyscyplinarne — natychmiastowe rozwiązanie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Dopuszczalne tylko w trzech przypadkach: ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, popełnienie przestępstwa uniemożliwiającego dalszą pracę, lub zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy. Pracodawca ma 1 miesiąc na podjęcie decyzji od uzyskania informacji o przyczynie.
Bez wypowiedzenia z winy pracodawcy (art. 55 KP)
Pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika (np. niewpłacanie wynagrodzenia, mobbing) lub gdy pracodawca nie przeniesie pracownika do innej pracy mimo orzeczenia lekarskiego. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.
Okresy wypowiedzenia
Długość okresu wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy i stażu pracy u danego pracodawcy. Poniżej znajdziesz zestawienie zgodne z art. 36 Kodeksu pracy.
Okresy wypowiedzenia umowy na okres próbny
Co powinno zawierać wypowiedzenie umowy o pracę?
Prawidłowo sporządzone wypowiedzenie umowy o pracę musi spełniać wymogi formalne określone w Kodeksie pracy. Brak któregokolwiek z obowiązkowych elementów może stanowić podstawę do zakwestionowania wypowiedzenia przed sądem pracy.
Dane formalne
Miejscowość i data sporządzenia dokumentu. Dane pracownika: imię i nazwisko, adres zamieszkania, stanowisko. Dane pracodawcy: pełna nazwa firmy, adres siedziby, NIP. Oznaczenie umowy, która jest wypowiadana (data zawarcia, rodzaj umowy).
Treść oświadczenia
Jednoznaczne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia (lub za porozumieniem stron). Wskazanie długości okresu wypowiedzenia oraz proponowanej daty rozwiązania umowy. W przypadku wypowiedzenia przez pracodawcę — przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie (art. 30 §4 KP).
Pouczenie i podpis
W przypadku wypowiedzenia przez pracodawcę — pouczenie o prawie pracownika do odwołania się do sądu pracy w terminie 21 dni (art. 30 §5 KP), ze wskazaniem właściwego sądu. Odręczny podpis osoby składającej wypowiedzenie. Miejsce na datę i podpis drugiej strony potwierdzającej odbiór dokumentu.
Jak złożyć wypowiedzenie krok po kroku
Praktyczny przewodnik — od decyzji o odejściu do ostatniego dnia pracy.
Krok 1: Sprawdź okres wypowiedzenia i ochrony
Przed złożeniem wypowiedzenia ustal długość okresu wypowiedzenia na podstawie swojego stażu pracy u obecnego pracodawcy (art. 36 KP). Upewnij się, że nie jesteś objęty szczególną ochroną przed wypowiedzeniem — np. w okresie ciąży, urlopu macierzyńskiego, przedemerytalnym (4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego) lub w czasie usprawiedliwionej nieobecności. Jeśli to pracodawca planuje Cię zwolnić, te okoliczności chronią Cię przed wypowiedzeniem.
Krok 2: Przygotuj dokument wypowiedzenia
Sporządź wypowiedzenie w formie pisemnej — to wymog ustawowy (art. 30 §3 KP). Dokument musi zawierać dane obu stron, oznaczenie wypowiadanej umowy, oświadczenie o wypowiedzeniu z podaniem okresu wypowiedzenia i daty rozwiązania umowy. Skorzystaj z naszego darmowego generatora, który automatycznie wypełni wszystkie wymagane pola i obliczy datę końca okresu wypowiedzenia.
Krok 3: Doręcz wypowiedzenie pracodawcy
Złóż wypowiedzenie osobiście u przełożonego lub w dziale kadr — poprosi o potwierdzenie odbioru na kopii dokumentu (data i podpis). Możesz również wysłać je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Wypowiedzenie jest skuteczne z chwilą doręczenia go drugiej stronie. Pamiętaj, że okres wypowiedzenia rozpoczyna się w sobotę (przy wypowiedzeniu tygodniowym) lub pierwszego dnia miesiąca (przy miesięcznym i dłuższym).
Krok 4: Okres wypowiedzenia i świadectwo pracy
W trakcie okresu wypowiedzenia pracuj normalnie — masz pełne prawa pracownicze. Przysługuje Ci urlop na poszukiwanie pracy: 2 dni robocze (przy 2-tygodniowym i miesięcznym wypowiedzeniu) lub 3 dni robocze (przy 3-miesięcznym wypowiedzeniu) — art. 37 KP. W ostatnim dniu pracy pracodawca musi wydać Ci świadectwo pracy (art. 97 KP) oraz rozliczyć ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
Prawa pracownika przy wypowiedzeniu umowy o pracę
Urlop na poszukiwanie pracy — w okresie co najmniej 2-tygodniowego wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę pracownikowi przysługuje zwolnienie na poszukiwanie pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia: 2 dni robocze w okresie 2-tygodniowego i miesięcznego wypowiedzenia, 3 dni robocze w okresie 3-miesięcznego wypowiedzenia (art. 37 KP).
Odprawa pieniężna — jeśli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników i rozwiązanie umowy następuje z przyczyn niedotyczących pracownika (np. likwidacja stanowiska, redukcja etatów), pracownikowi przysługuje odprawa na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. Wysokość odprawy zależy od stażu pracy: jednomiesięczne wynagrodzenie (staż poniżej 2 lat), dwumiesięczne (2–8 lat) lub trzymiesięczne (powyżej 8 lat).
Ekwiwalent za urlop — w dniu rozwiązania stosunku pracy pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny za każdy dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego (art. 171 KP). Alternatywnie strony mogą uzgodnić wykorzystanie urlopu w okresie wypowiedzenia.
Odwołanie do sądu pracy — pracownik, który uważa wypowiedzenie za nieuzasadnione lub niezgodne z prawem, może wnieść odwołanie do sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia wypowiedzenia (art. 264 §1 KP). Sąd może orzec o bezskuteczności wypowiedzenia, przywróceniu do pracy lub przyznaniu odszkodowania.
Wypowiedzenie a świadectwo pracy
Pracodawca jest zobowiązany wydać świadectwo pracy w dniu ustania stosunku pracy, bez względu na tryb rozwiązania umowy (art. 97 §1 KP). Świadectwo pracy powinno zawierać m.in.: okres zatrudnienia, rodzaj wykonywanej pracy, zajmowane stanowiska, tryb rozwiązania umowy (z wypowiedzeniem, za porozumieniem stron, bez wypowiedzenia), wymiar czasu pracy oraz liczbę wykorzystanych dni urlopu.
W świadectwie pracy wskazuje się również, która strona złożyła wypowiedzenie. Ma to znaczenie dla przyszłego pracodawcy oraz przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Pracownik, który sam złożył wypowiedzenie lub rozwiązał umowę za porozumieniem stron, może uzyskać prawo do zasiłku dla bezrobotnych dopiero po 90 dniach od rejestracji w urzędzie pracy.
Jeśli pracodawca nie wyda świadectwa pracy w terminie lub zamieści w nim nieprawidłowe informacje, pracownikowi przysługuje prawo do wystąpienia z żądaniem sprostowania (w terminie 14 dni od otrzymania świadectwa) oraz roszczenie o odszkodowanie za szkodę poniesioną wskutek niewydania lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy (art. 99 KP).
Często zadawane pytania
Odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę.
Czy pracownik musi podawać przyczynę wypowiedzenia?
Nie. Pracownik składający wypowiedzenie umowy o pracę nie ma obowiązku podawania przyczyny swojej decyzji — niezależnie od rodzaju umowy. Obowiązek ten spoczywa wyłącznie na pracodawcy, który wypowiada umowę na czas nieokreślony lub określony (art. 30 §4 KP).
Czy można wycofać wypowiedzenie umowy o pracę?
Tak, ale tylko za zgodą drugiej strony. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli i staje się skuteczne z chwilą doręczenia. Cofnięcie wypowiedzenia wymaga zgody osoby, której je doręczono. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy oświadczenie o cofnięciu dotrze do adresata jednocześnie z wypowiedzeniem lub wcześniej (art. 61 Kodeksu cywilnego).
Kiedy zaczyna biec okres wypowiedzenia?
Okres wypowiedzenia liczonego w tygodniach zaczyna biec w najbliższą niedzielę po złożeniu wypowiedzenia i kończy się w sobotę. Okres wypowiedzenia liczonego w miesiącach zaczyna biec pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono wypowiedzenie, i kończy się ostatniego dnia miesiąca (art. 30 §21 KP).
Czy pracodawca może zwolnić pracownika na L4?
Co do zasady nie. Art. 41 KP zabrania pracodawcy wypowiedzenia umowy o pracę w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika (w tym zwolnienia lekarskiego). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy nieobecność trwa dłużej niż 3 miesiące (przy stażu poniżej 6 miesięcy) lub dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego (art. 53 KP) — wówczas pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.
Czy można skrócić okres wypowiedzenia?
Tak. Strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania umowy — nie zmienia to trybu rozwiązania (art. 36 §6 KP). Pracodawca może również jednostronnie skrócić 3-miesięczny okres wypowiedzenia do 1 miesiąca, jeśli wypowiedzenie następuje z powodu ogłoszenia upadłości, likwidacji pracodawcy lub innych przyczyn niedotyczących pracownika — w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia (art. 361 KP).
Ile czasu ma pracownik na odwołanie od wypowiedzenia?
Pracownik ma 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę na wniesienie odwołania do sądu pracy (art. 264 §1 KP). Termin ten dotyczy zarówno żądania uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, jak i żądania przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Przekroczenie tego terminu powoduje odrzucenie pozwu, chyba że pracownik wystąpi o przywrócenie terminu.
Czy wypowiedzenie wysłane mailem jest ważne?
Wypowiedzenie umowy o pracę powinno mieć formę pisemną (art. 30 §3 KP). Forma elektroniczna (e-mail) jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy opatrzono ją kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zwykły e-mail bez takiego podpisu nie spełnia wymogu formy pisemnej. Wypowiedzenie wysłane zwykłym mailem będzie wprawdzie skuteczne (wywoła skutek rozwiązania umowy), ale wadliwe — pracownik może odwołać się do sądu pracy.
Powiązane szablony
Inne dokumenty, które mogą Ci się przydać przy zmianie pracy.
Umowa o pracę
Wzór umowy o pracę na czas określony i nieokreślony — zgodny z Kodeksem pracy. Generuj profesjonalny dokument w PDF za darmo.
Wniosek o urlop
Wzór wniosku o urlop wypoczynkowy, na żądanie i bezpłatny. Przydatny w okresie wypowiedzenia, gdy chcesz wykorzystać zaległy urlop.
Oświadczenie o rezygnacji
Wzór oświadczenia o rezygnacji z pełnionej funkcji lub stanowiska. Przydatne przy rezygnacji z dodatkowych obowiązków lub członkostwa w organach.
Podanie o pracę
Wzór podania o pracę krok po kroku. Przygotuj profesjonalne podanie do nowego pracodawcy po złożeniu wypowiedzenia.