Wypowiedzenie umowy o pracę — rodzaje, wzory i terminy
Wypowiedzenie umowy o pracę to najczęstszy sposób rozwiązania stosunku pracy w Polsce. Niezależnie od tego, czy jesteś pracodawcą, czy pracownikiem — musisz znać zasady dotyczące formy, terminów i treści wypowiedzenia. W tym poradniku omawiamy wszystkie rodzaje wypowiedzeń, obowiązkowe okresy wypowiedzenia i wymagane elementy pisma.
Sposoby rozwiązania umowy o pracę
Zgodnie z art. 30 § 1 Kodeksu pracy umowa o pracę rozwiązuje się:
- na mocy porozumienia stron — obie strony wspólnie uzgadniają warunki rozwiązania umowy,
- przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia — tzw. wypowiedzenie umowy,
- przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia — tzw. zwolnienie dyscyplinarne lub rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracownika,
- z upływem czasu, na który była zawarta — dotyczy umów na czas określony i okres próbny.
Ten artykuł skupia się na punktach 2 i 3 — wypowiedzeniu umowy o pracę z zachowaniem i bez zachowania okresu wypowiedzenia.
Rodzaje wypowiedzeń umowy o pracę
Wypowiedzenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt 2 KP)
To standardowy sposób rozwiązania umowy o pracę. Może je złożyć zarówno pracodawca, jak i pracownik. Po złożeniu wypowiedzenia stosunek pracy trwa jeszcze przez okres wypowiedzenia, podczas którego pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę (art. 52 KP)
Tzw. „dyscyplinarka" — pracodawca może rozwiązać umowę bez okresu wypowiedzenia z winy pracownika, gdy:
- pracownik ciężko naruszył podstawowe obowiązki pracownicze (np. porzucenie pracy, stawienie się w stanie nietrzeźwości),
- pracownik popełnił przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnienie (stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub oczywiste),
- pracownik z własnej winy utracił uprawnienia konieczne do wykonywania pracy.
Pracodawca musi złożyć oświadczenie w terminie 1 miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie (art. 52 § 2 KP).
Rozwiązanie bez wypowiedzenia bez winy pracownika (art. 53 KP)
Pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, gdy:
- niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby trwa dłużej niż 3 miesiące (przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy) lub dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia i zasiłku chorobowego (182 dni + 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego),
- usprawiedliwiona nieobecność pracownika trwa dłużej niż 1 miesiąc (z innych przyczyn niż choroba).
Rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracownika (art. 55 KP)
Pracownik może rozwiązać umowę bez okresu wypowiedzenia, gdy:
- pracodawca ciężko naruszył podstawowe obowiązki wobec pracownika (np. nie wypłaca wynagrodzenia, mobbing),
- zostało wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go do innej pracy.
Okresy wypowiedzenia
Umowa na czas nieokreślony i określony (art. 36 § 1 KP)
Okres wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy:
| Staż pracy u pracodawcy | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| do 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| od 6 miesięcy do 3 lat | 1 miesiąc |
| powyżej 3 lat | 3 miesiące |
Okres wypowiedzenia liczonego w tygodniach kończy się w sobotę. Okres wypowiedzenia liczonego w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Jeśli złożysz miesięczne wypowiedzenie 15 marca, stosunek pracy rozwiąże się 30 kwietnia.
Umowa na okres próbny (art. 34 KP)
| Okres próbny | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| do 2 tygodni | 3 dni robocze |
| powyżej 2 tygodni | 1 tydzień |
| 3 miesiące | 2 tygodnie |
Skrócenie okresu wypowiedzenia
Strony mogą ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy po złożeniu wypowiedzenia (art. 36 § 6 KP). Ponadto pracodawca może jednostronnie skrócić 3-miesięczny okres wypowiedzenia do 1 miesiąca w przypadku likwidacji lub upadłości zakładu pracy — pracownikowi przysługuje wtedy odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia (art. 36¹ KP).
Wymagane elementy wypowiedzenia
Wypowiedzenie umowy o pracę musi spełniać wymogi formalne określone w Kodeksie pracy:
Forma pisemna — wypowiedzenie musi mieć formę pisemną (art. 30 § 3 KP). Wypowiedzenie ustne jest skuteczne, ale wadliwe — pracownik może je zaskarżyć do sądu pracy.
Dane stron — imię, nazwisko i adres pracownika; nazwa, adres i NIP pracodawcy.
Data i miejsce — data sporządzenia pisma i miejscowość.
Oświadczenie o wypowiedzeniu — jednoznaczne sformułowanie woli rozwiązania umowy, np. „Niniejszym wypowiadam umowę o pracę zawartą dnia…"
Okres wypowiedzenia — wskazanie długości okresu wypowiedzenia i daty rozwiązania stosunku pracy.
Przyczyna wypowiedzenia — obowiązkowa, gdy wypowiada pracodawca (art. 30 § 4 KP). Przyczyna musi być konkretna, rzeczywista i uzasadniona. Pracownik nie musi podawać przyczyny.
Pouczenie o prawie do odwołania — pracodawca musi poinformować pracownika o prawie wniesienia odwołania do sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia wypowiedzenia (art. 30 § 5 KP, art. 264 § 1 KP).
Podpis — własnoręczny podpis składającego oświadczenie.
Jeśli chcesz szybko przygotować poprawne wypowiedzenie, skorzystaj z darmowego generatora wypowiedzenie umowy na pismoszytenamiare.pl — kreator automatycznie wypełni wszystkie wymagane pola i wygeneruje gotowy dokument PDF.
Jak złożyć wypowiedzenie
Pracownik składający wypowiedzenie
- Przygotuj pismo w dwóch egzemplarzach.
- Wręcz wypowiedzenie pracodawcy (lub osobie upoważnionej do reprezentowania pracodawcy w sprawach pracowniczych) i poproś o potwierdzenie odbioru na Twoim egzemplarzu (data + podpis).
- Jeśli pracodawca odmawia przyjęcia — wyślij listem poleconym za potwierdzeniem odbioru na adres siedziby firmy.
Pracodawca składający wypowiedzenie
- Przygotuj pisemne wypowiedzenie z podaniem przyczyny.
- W przypadku umowy na czas nieokreślony — skonsultuj zamiar wypowiedzenia z zakładową organizacją związkową reprezentującą pracownika (art. 38 KP), jeśli taka istnieje.
- Wręcz wypowiedzenie pracownikowi osobiście — poproś o potwierdzenie odbioru. Jeśli pracownik odmawia podpisania — sporządź notatkę służbową z podpisem świadka.
- Upewnij się, że pracownik nie jest objęty szczególną ochroną (ciąża, urlop, okres przedemerytalny — art. 39, 41, 177 KP).
Ochrona przed wypowiedzeniem
Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę:
- pracownikowi w okresie przedemerytalnym — któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego (art. 39 KP),
- pracownikowi w czasie urlopu lub usprawiedliwionej nieobecności — chyba że upłynął okres uprawniający do rozwiązania bez wypowiedzenia (art. 41 KP),
- pracownicy w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego — z wyjątkiem likwidacji pracodawcy (art. 177 KP),
- członkowi zarządu organizacji związkowej — bez zgody zarządu związku (art. 32 ustawy o związkach zawodowych).
Odwołanie od wypowiedzenia do sądu pracy
Pracownik, który uważa wypowiedzenie za nieuzasadnione lub niezgodne z prawem, może złożyć odwołanie do sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia pisma (art. 264 § 1 KP). Sąd może orzec:
- bezskuteczność wypowiedzenia (jeśli okres wypowiedzenia jeszcze trwa),
- przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach,
- odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy.
Pozew do sądu pracy w sprawach o wartości przedmiotu sporu do 50 000 zł jest wolny od opłat sądowych.
Porozumienie stron jako alternatywa
Jeśli obie strony chcą zakończyć współpracę szybko i bezkonfliktowo, najlepszym rozwiązaniem jest porozumienie stron (art. 30 § 1 pkt 1 KP). Nie wymaga zachowania okresu wypowiedzenia — strony mogą ustalić dowolny termin rozwiązania umowy. Skorzystaj z generatora wniosek o rozwiązanie umowy na pismoszytenamiare.pl.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracownik musi podawać przyczynę wypowiedzenia?
Nie — obowiązek podania przyczyny dotyczy wyłącznie pracodawcy (art. 30 § 4 KP). Pracownik może wypowiedzieć umowę bez podawania powodu.
Czy mogę cofnąć złożone wypowiedzenie?
Cofnięcie wypowiedzenia jest możliwe tylko za zgodą drugiej strony. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli i staje się skuteczne z chwilą doręczenia.
Czy w okresie wypowiedzenia przysługuje mi urlop?
Tak — pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia, a pracownik ma obowiązek go wykorzystać (art. 167¹ KP). Niewykorzystany urlop podlega ekwiwalentowi pieniężnemu.
Jakie dokumenty otrzymam po rozwiązaniu umowy?
Pracodawca musi wydać świadectwo pracy w dniu rozwiązania stosunku pracy lub w ciągu 7 dni (art. 97 § 1 KP). Sprawdź też, czy otrzymałeś informację o okresie przechowywania dokumentacji pracowniczej.
Podsumowanie
Wypowiedzenie umowy o pracę wymaga zachowania formy pisemnej i odpowiednich terminów. Pamiętaj:
- okres wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy,
- pracodawca musi podać przyczynę wypowiedzenia,
- pracownik ma 21 dni na odwołanie do sądu pracy,
- niektórzy pracownicy są objęci szczególną ochroną przed wypowiedzeniem.
Skorzystaj z darmowych generatorów na pismoszytenamiare.pl, aby przygotować poprawne dokumenty: wypowiedzenie umowy, umowa o pracę lub wniosek o urlop. Przeczytaj też nasz poradnik: Jak napisać wypowiedzenie umowy — znajdziesz tam dodatkowe wskazówki dotyczące formułowania pisma.